سر محقق محمد آصف گلزاد

رازق فانی

 

محمد رازق فانی «صدیقی» به سال 1322 خورشیدی در منطقۀ بارانۀ شهر کابل متولد گردید. موصوف تحصیلات خویش را تا سطح ماستری دررشتۀ اقتصاد سیاسی از کشور بلغاریا به سال 1356ش. حاصل نمود. فانی در کنار تحصیلات عالی در بخش اقتصاد، بنابر ذوق و استعدادی که به ادبیات دری، داشت؛ به نوشتن داستان، پارچه های طنزی و سرودن اشعار نیز دست یازید. چنان آمده است که گویا از سال 1340 شمس آنگاهیکه بیست و و سال داشت؛ به سرایش شعر آغاز نمود. وی فعالیت های ادبی خویش را روز تا روز گسترش داد؛ تا آنجایی که به عنوان ادیب (شاعر و نویسنده) فرزانۀ روزگارش تبارز یافت.

رازق فانی در سال 1367شمسی، همراه با اعضای خانواده اش، راه مهاجرت از وطن را پیش گرفته و در شهر ستانتیاگوی ایالت کلفورنیا واقع امریکا، مسکن گزین شد.(1)

شعر فانی، که از سلاست و مضمون آفرینی سرشار است؛ در هر دو نوع قالب یعنی سنتی و جدید سروده شده است. اشعار کلاسیک وی، بیشتر غزل بوده و مثنوی هایش، اکثر بازتابگر فورم و خیالات  مثنویمعنوی مولانا جلال الدین محمد بلخی میباشد. علاوه بر مولانا، توجۀ این شاعر به سوی اقبال لاهوری نیز بوده است. رباعیات فانی، اگر چه تعدادش اندک است؛ اما زیبایی و ظرافت های خاص خود را دارند. سروده هیا جدید رازق فانی، در بدو امر به گونۀ چهارپاره یی بوده؛ مگر بعد ها، سایر اوزان شعر جدید را نیز به آزمون گرفت و از عهدۀ ساخت و بافت آنها، مؤفق بدر آمد.

کلام این شاعر، اضافه تر، نشان دهندۀ آلام و مصیبت های جامعه اش بوده و در خلال آنها، ستیز فانی را در برابر نابسامانی ها و بیدادگران به وضاحت میتوان مشاهده کرد. بدین اساس نکات و اشارات اجتماعی، عرفانی، میهن دوستی و انسان سالاری در محراق توجه وی قرار داشته است. حیت در غزل های این شاعر، با وجود قانونمندی غنایی، مسایل مبرم حیایت را که باسرنوشت مردم و کشورش پیوند دارند؛ بازتاب وسیع یافته است. اینها خود سبب گردیده، تا نکات طنزی و نیش دار هم در خلال سروده ها و نبشته هایش انعکاس یابد. پس میتوان راق فانی را به عنوان یک سرایشگر ملی محسوب داشت. اکثر پارچه های اشعار فانی، از جانب آواز خوانان کشور، تصنیف و کمپوز شده است. وفات این شاعر و نویسنده به روز یکشنبه22 اپریل سال 2007 م.(مطابق 1386 خورشیدی) در شهر سنتیاگوی امریکا اتفاق افتاد.

از شادروان محمد رازق فانی «صدیقی» مجموعه ها و نوشته های ذیل در اختیار است:

1-ارمغان جوانی (مجموعۀ شعر): این اثر فانی بار نخست به سال 1344ش. در کابل چاپ شد اما نسبت کمیاب شدنش، مرتبۀ دوم نیز در سال 1386ش. تجدید طبع گردید.

2-بارانه(داستان): این داستان میانۀ او به سال 1362خورشیدی در کابل زیر چاپ رفت.

3-پیامبر باران(مجموعۀ شعری) گنجینۀ مذکور مرتبۀ اول به سال 1365ش. از سوی اتحادیۀ شعرا و نویسنده گان ج.د.ا. در کابل حلیۀ چاپ در برنمود. بار دوم به سال 1386شمسی نیز تجدید طبع شد.

4-آمر بی صلاحیت(گزینۀ طنز ها) که به سال 1366 خورشیدی در کابل چاپ گردید.

5-ابر و آفتاب(مجموعۀ شعر) اثر مذکور به سال 1373ش. در کالیفورنیا طبع شده است.

6-شکست شب(مجموعۀ شعر) این فرآورده به سال 1376شمسی در ایالت کلیفورنیا چاپ و انتشار یافت.

نمونۀ کلام

با هر دلی که شاد شود شاد می شوم

آباد هر که گشت، من آباد می شوم

در دام هر که رفت، شریک غمش منم

از بند هر که رست، من آزاد میشوم

بینم اگر که بال فغان در دلی شکست

من بر لبش نشسته و فریاد میشوم

با این نبرد سخت که باصخره ها کنم

روزی حریف تیشۀ فرهاد میشوم

تا خوبتر بیان کنم ای زنده گی ترا

طبع خیام و خامۀ بهزاد میشوم

چون بوی گل، که گاه شگفتن شود پدید

من از میان شعر خود، ایجاد میشوم

فانی به پای هیچ کسی خم نشد سرت

آخر من از غرور تو برباد میشوم

مآخذ

1-     رازق فانی، سایت انترنت

2-     رازق فانی، پیامبر باران(مجموعۀ شعر) به اهتمام: سرمحقق محمد آصف گلزاد، چاپ دوم، بنگاه نشراتی امیری، 1386، ص ص الف ـ 9.

3-     راق فانی«صدیقی» ارمغان جوانی (مجموعۀ شعر) به اهتمام: آرش گلزاد. چاپ دوم، بنگاه نشرات امیری 1386، صفحات مختلف.